මේ post එකෙන් අපි Unit 6 වල තියෙන Layer 2 switch එකක් සහ Layer 3 switch එකක් අතර වෙනස කතා කරනවා. ළමයි, Layer 2 switch එකක් කරන්නේ එක LAN එකක් ඇතුළේ MAC address එක පාවිච්චි කරලා frame forward කරන එක. හැබැයි Layer 3 switch එකකට පුළුවන් router එකක් වගේ network අතර IP address එක පාවිච්චි කරලා packet route කරන්නත් (6.5, 6.7).
post එකේ ප්රධාන කොටස් හතරක් තියෙනවා:
- මූලික දේවල්: syllabus එකේ, Teachers' Guide වල සහ paper වල මේ ගැන තියෙන්නේ මොනවද සහ මේ device වැඩ කරන්නේ මොන layer එකේද කියන එක (section 1).
- device දෙක: Layer 2 switch එකක් forward කරන්නේ කොහොමද සහ Layer 3 switch එකකට අමතරව කරන්න පුළුවන් දේවල් (sections 2 සහ 3).
- ඇයි සහ කොහෙද: මේ ජාති දෙකම තියෙන්නේ ඇයි, VLAN එක්ක ඒවා වැඩ කරන හැටි, සහ network වල දැන් සහ ඉස්සරහට මේවා පාවිච්චි වෙන්නේ කොහෙද කියන එක (sections 4 සහ 5).
- විභාගය: past paper ප්රශ්න සහ උත්තර, ඒ වගේම ළමයින්ට තනියම කරලා බලන්න ප්රශ්න (section 6).
1. switch සහ router වැඩ කරන layer
මේ "Layer 2" සහ "Layer 3" කියන නම් වල තියෙන අංකයෙන් කියන්නේ ඒ device එක කියවන OSI layer එක. Layer 2 කියන්නේ data link layer එක, ඒකෙදි පාවිච්චි වෙන්නේ frame සහ MAC address. Layer 3 කියන්නේ network layer එක, ඒකෙදි පාවිච්චි වෙන්නේ packet සහ IP address (Syllabus 6.10, page 24) (විෂය නිර්දේශය 6.10, පිටු 22 සහ 23).
පොත්වල තියෙන දේවල්
English Teachers' Guide එකේ data link layer එකේ කාර්යය විදියට "Access to media" කියලත්, network layer එකේ කාර්යය විදියට "Addresses and best path" කියලත් දීලා තියෙනවා. ඒ වගේම ඒවගේ data unit විදියට frame සහ packet දීලා තියෙනවා (Teachers' Guide 6.10, page 162) (ගුරු අත්පොත 6.10, පිටුව 187). Guide දෙකේම data link layer එක TCP/IP network access layer එකටත්, network layer එක internet layer එකටත් සමාන කරලා තියෙනවා (Teachers' Guide 6.10, page 163) (ගුරු අත්පොත 6.10, පිටුව 187).
Device ගැන ගත්තම, Guide වල කියන්නේ switch එකකින් "forwards the data only on the outgoing connection which connects to the destination device" කියලා. හැබැයි hub එකකින් ඒකට connect වෙලා තියෙන හැම එකකටම forward කරනවා (Teachers' Guide 6.5, page 152) (ගුරු අත්පොත 6.5, පිටුව 168). Router කරන්නේ routing table පාවිච්චි කරලා network අතර path එකක් හොයන එක (Teachers' Guide 6.7, page 157) (ගුරු අත්පොත 6.7, පිටුව 176).
පොත්වල නැති දේවල්
මතක තියාගන්න ළමයි, syllabus එකේවත් Teachers' Guide වලවත් "Layer 2 switch", "Layer 3 switch" හෝ "VLAN" කියන වචන පාවිච්චි කරලා නෑ. පොත්වල උගන්වන්නේ එක ජාතියක switch එකක් සහ එක router එකක් ගැන විතරයි. හැබැයි එක paper එකක මීට වඩා දේවල් ඇහුවා: 2019 (New Syllabus) P-I Q35 ප්රශ්නයේදී VLAN setting ගැනත්, "frames and packets" පාවිච්චි කරන switch එකක් ගැනත් කතා කරනවා. Section 6 වලදී අපි ඒ ප්රශ්නය පැහැදිලි කරනවා.
දැනගෙන ඉන්න ඕන පොත්වල තියෙන වැරදි
- English Guide එකේ කියනවා network access layer එක "consists of routing for accessing physical network" කියලා (Teachers' Guide 6.10, page 161). මතක තියාගන්න, මේ layer එක route කරන්නේ නෑ. මෙතැනදී Sinhala Guide එක හරි: ඒකේ කියන්නේ මේ layer එකෙන් භෞතික ජාලයට ප්රවේශය දෙනවා කියලා (ගුරු අත්පොත 6.10, පිටුව 186).
- English Guide එකේ physical layer එකේ data unit එක විදියට "Bytes" දීලා තියෙනවා (Teachers' Guide 6.10, page 162). හැබැයි syllabus එකේ තියෙන්නේ "packet, frame and bit" කියලා (Syllabus 6.10, page 24). ඒ නිසා bit කියලා පාඩම් කරගන්න.
- Sinhala Guide එකේ OSI table එකේ network layer එකේ කාර්යය විදියට "ස්විච්කරණය" දීලා තියෙනවා (ගුරු අත්පොත 6.10, පිටුව 187). ඒ වචනයෙන් අදහස් කරන්නේ packet switching (6.7) ගැන මිසක් switch device එක ගැන නෙවෙයි. Syllabus එකේ තියෙන switch එක data link device එකක්.
- Sinhala Guide එකේ data link පේළියේ තියෙන්නේ මේ layer එකෙන් packet, bit බවට හරවනවා සහ ආපහු හැරවීම කරනවා කියලා විතරයි (ගුරු අත්පොත 6.10, පිටුව 187). Syllabus එකේ තියෙන MAC address සහ frame ගැන ඒකේ සඳහන් කරලා නෑ (Syllabus 6.6, page 21) (විෂය නිර්දේශය 6.6, පිටුව 20).
- Sinhala පොත්වල එකම device එකට වෙනස් වචන පාවිච්චි කරනවා. Sinhala syllabus එකේ "සුවිච" කියලත් (විෂය නිර්දේශය 6.5, පිටුව 20), Sinhala Guide එකේ "ජාලකරණ ස්විච්ය" කියලත් (ගුරු අත්පොත 6.5, පිටුව 168), papers වල "ජාල ස්විචය" (2025 P-I Q19) හෝ "ස්විචය" (2023 (held 2024) P-I Q19) කියලත් තියෙනවා. Sinhala Guide එකේ router එකකට කියන්නේ "මංහසුරුව" කියලා (ගුරු අත්පොත 6.7, පිටුව 176).
2. Layer 2 switch එකක් කරන්නේ මොකක්ද
Layer 2 switch එකක් කරන්නේ හැම frame එකකම තියෙන destination MAC address එක කියවලා ඒ frame එක එක port එකකින් විතරක් යවන එක. ඒක IP address එක කියවන්නේ නෑ (6.5, 6.6).
Learn forward සහ flood වෙන හැටි
Switch එක MAC address table එකක් තියාගන්නවා. ඒකේ හැම පේළියකින්ම එක MAC address එකක් එක port එකකට සම්බන්ධ කරනවා. Switch එකක් ප්රධාන දේවල් තුනක් කරනවා:
- Learn: frame එකක් එනවා. Switch එක source MAC address එක සහ ඒක ආපු port එක table එකේ ලියාගන්නවා.
- Forward: table එකේ destination MAC address එක තියෙනවා. Switch එක ඒ frame එක අදාළ port එකෙන් විතරක් එළියට යවනවා.
- Flood: table එකේ destination එක නැත්නම්, හෝ frame එක broadcast එකක් නම්, switch එක ආපු port එක ඇරෙන්න අනිත් හැම port එකකින්ම frame එක එළියට යවනවා.
Hub එකක් හැමතිස්සෙම flood කරනවා (Teachers' Guide 6.5, page 152) (ගුරු අත්පොත 6.5, පිටුව 168). හැබැයි switch එකක් flood කරන්නේ ඒක ඉගෙනගන්නකම් විතරයි. අන්න ඒ නිසයි Guide එකේ switch එකකට "a more intelligent device than a hub" කියලා කියන්නේ.
එක LAN එකක් සහ එක broadcast domain එකක්
Layer 2 switch ගොඩකට connect වෙලා තියෙන හැම device එකක්ම තියෙන්නේ එකම LAN එකක. ඒ නිසා broadcast frame එකක් ඒ හැමෝටම යනවා. Syllabus එකේ MAC protocol එක යටතේ broadcasting සහ unicasting දීලා තියෙනවා (Syllabus 6.6, page 21) (විෂය නිර්දේශය 6.6, පිටුව 20). උදාහරණයක් විදියට, අලුත් computer එකක් තමන්ගේ DHCP request එක යවන්නේ broadcast එකක් විදියට, මොකද ඒක තාම server එක දන්නේ නැති නිසා (6.7). Network access layer එකෙනුත් "maps IP addresses to physical addresses in Ethernet" කියන එක කරනවා (Teachers' Guide 6.10, page 161) (ගුරු අත්පොත 6.10, පිටුව 186), අන්න ඒ lookup එකත් broadcast එකක්.
ලොකු flat LAN එකක් හැදුවොත් හැම port එකකටම යන broadcast ප්රමාණය වැඩි වෙනවා. අන්න ඒ පාඩුව නිසයි ලොකු LAN ඇතුළේ Layer 3 device පාවිච්චි කරන්නේ (section 4).
Layer 2 switch එකකට කරන්න බැරි දේවල්
Layer 2 switch එකකට packet එකක් වෙන IP network එකකට යවන්න බෑ. 192.168.10.0/24 කියන network එකේ තියෙන computer එකකින් 192.168.20.5 ට යවද්දී ඒක frame එක දෙන්නේ තමන්ගේ gateway එකට (6.7). Router එකකුත් නැතුව, Layer 3 switch එකකුත් නැතුව මේ network දෙකට කතා කරන්න බෑ, ඒවගේ cable එකම Layer 2 switch එකකට ඇවිත් connect වුණත් එහෙමයි.
3. Layer 3 switch එකකින් අමතරව කරන දේවල්
Layer 3 switch එකක් කියන්නේ ඇතුළේ router එකක් තියෙන switch එකක්. එකම network එකක් ඇතුළේදී ඒක Layer 2 switch එකක් වගේ MAC address එකෙන් frame forward කරනවා. හැබැයි network අතරදී, ඒක router එකක් වගේ packet එකේ destination IP address එක කියවලා routing table එකක් පාවිච්චි කරලා ඒක route කරනවා (6.7).
Layer 3 hop එකකදී වෙනස් වෙන්නේ මොනවද
Packet එකක් Layer 3 device එකක් හරහා යන්නේ අලුත් frame එකක් ඇතුළට දාලා. මුලේ ඉඳන් අගටම IP address වෙනස් වෙන්නේ නෑ. හැබැයි හැම Layer 3 hop එකකදීම MAC address වෙනස් වෙනවා:
- IP header: පැති දෙකේදීම source computer A සහ destination computer B විදියටම තියෙනවා.
- LAN 1 එකේ frame එක: source MAC එක A, සහ destination MAC එක වෙන්නේ LAN 1 එකේ තියෙන gateway port එක.
- LAN 2 එකේ frame එක: source MAC එක වෙන්නේ LAN 2 එකේ තියෙන gateway port එක, සහ destination MAC එක B වෙනවා.
මතක තියාගන්න, Layer 2 switch එකකින් frame එකක තියෙන MAC address වෙනස් කරන්නේ නෑ. හැබැයි router එකක් සහ Layer 3 switch එකක් ඊළඟ network එකට යවන්න අලුත් frame එකක් හදනවා. මේ එක කරුණෙන් Paper II ප්රශ්නෙකටම උත්තර ලියන්න පුළුවන් (section 6).
Layer 3 switch එකක් සහ router එකක් සසඳලා බලමු
මේ දෙකම IP address එක පාවිච්චි කරලා packet route කරනවා. හැබැයි මේවා වෙනස් වෙන්නේ වැඩ කරන තැන සහ අනිත් කාර්යයන් අනුවයි:
- Ports: Layer 3 switch එකක ගොඩක් Ethernet port තියෙනවා, ගොඩක් වෙලාවට 24 ක් හරි 48 ක් හරි. Router එකක සාමාන්යයෙන් තියෙන්නේ port කීපයයි.
- Speed: Layer 3 switch එකක් route කරන්නේ ඒකේ තියෙන විශේෂ chip (ASICs) පාවිච්චි කරලා, හැම port එකකම උපරිම speed එකෙන්. ගොඩක් පොඩි routers route කරන්නේ සාමාන්ය processor එකක software පාවිච්චි කරලා.
- Place: Layer 3 switch එකක් එකම site එකක් ඇතුළේ තියෙන network අතර route කරනවා. Router එකකින් කරන්නේ ඒ site එක වෙන site වලට සහ ISP ට සම්බන්ධ කරන එක (6.12).
- අනිත් වැඩ: router එකකින් සාමාන්යයෙන් NAT, firewall rules සහ VPNs කරනවා, ඒ වගේම ඒකට fibre, DSL හරි 4G වගේ WAN link තියෙනවා. Layer 3 switch එකක මේ දේවල් ගොඩක් වෙලාවට නෑ හරිම අඩුවෙන් තමයි තියෙන්නේ.
ඒ නිසා ලොකු ඉස්කෝලෙක LAN එකේ මැදට Layer 3 switch එකක් දාලා, ඒත් අද්දරින් router එකක් තියාගන්නවා. පොත්වල උගන්වන්නේ LAN දෙකක් අතර තියෙන device එක router එකක් කියලා (Teachers' Guide 6.7, page 157) (ගුරු අත්පොත 6.7, පිටුව 176). ප්රශ්නෙක Layer 3 switch එකක් කියලා විශේෂයෙන් කියන්නේ නැත්නම් Paper II එකේදී අනිවාර්යයෙන් router එකක්ම අඳින්න ළමයි.
4. මේ ජාති දෙකම තියෙන්නේ ඇයි
Layer 2 switching ලාබයි වගේම වේගවත්, හැබැයි ඒකෙ තියෙන හැම device එකක්ම පාවිච්චි කරන්නේ එකම broadcast domain එකක්. Layer 3 routing වලින් network එකක් පොඩි network වලට කඩනවා, හැබැයි ඒකට හැම packet එකකටම වැඩි වැඩ කොටසක් කරන්න වෙනවා. ඒ නිසයි network වල මේ දෙකම පාවිච්චි කරන්නේ: user ලා ළඟින් Layer 2 දානවා, network එකතුවෙන තැන් වලට Layer 3 දානවා.
එක flat LAN එකක තියෙන ප්රශ්නේ
හිතන්න එක Layer 2 network එකක device 400 ක් තියෙන ඉස්කෝලයක් ගැන. ඒ කියන්නේ device 400 ක එක broadcast domain එකක්, ඒ නිසා හැම broadcast එකක්ම හැම port එකකටම යනවා. එක lab එකක තියෙන loop එකකට හරි virus එකකට හරි office එකටත් යන්න පුළුවන්. Office එක, lab ටික සහ Wi-Fi ඔක්කොම එකම network එකක් පාවිච්චි කරන නිසා security එක වෙනුවෙන් ඒවා වෙනම තියාගන්න එක අමාරුයි.
VLAN වලින් එක switch එකක් LAN ගොඩකට කඩනවා
VLAN (virtual LAN) එකක් කියන්නේ වෙනම LAN එකක් විදියට වැඩ කරන switch port කීපයක එකතුවක්. අපිට පුළුවන් office port ටික VLAN 10 විදියටත්, lab port ටික VLAN 20 විදියටත්, staff Wi-Fi ටික VLAN 30 විදියටත් වෙන් කරන්න. හැම VLAN එකක්ම ඒකටම ආවේණික වුණ broadcast domain එකක් වෙනවා, ඒ වගේම ගොඩක් වෙලාවට ඒක වෙනම IP subnet එකක් (6.7).
Switch අතර තියෙන එක trunk cable එකකින් VLAN ගොඩක් අරන් යනවා, එතකොට හැම frame එකකම VLAN tag එකක් තියෙනවා. මේ tag standard එක තමයි IEEE 802.1Q. VLAN ID එකට bit 12 ක් තියෙනවා, ඒ නිසා ඒකේ 2 හි 12 වෙනි බලය = 4,096 ක අගයන් තියෙනවා, ඒකෙන් 4,094 ක් පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් (3.1).
මතක තියාගන්න ළමයි, VLAN කියන්නේ Layer 2 tool එකක්. VLAN 10 එකේ තියෙන frame එකකට Layer 2 වලදී VLAN 20 ට යන්න බෑ. ඒවා එකතු කරන්න නම්, Layer 3 device එකකින් ඒ subnet දෙක අතර route කරන්නම ඕන.
VLAN අතර route කරන්න පුළුවන් ක්රම දෙක
- එක trunk link එකක තියෙන router එකක් ("router on a stick"): එක router port එකකින් ඔක්කොම VLAN ටික අරන් යනවා. VLAN අතර යන හැම packet එකක්ම උඩට router එකට ගිහින් ආයෙත් ඒ cable එකෙන්ම පල්ලෙහාට එනවා. මේක ලාබයි, හැබැයි ඒ එක link එක bottleneck එකක් (තදබදයක්) වෙනවා.
- Layer 3 switch එකක්: මේ switch එක ඇතුළේ හැම VLAN එකකටම අදාළ subnet එකේ gateway IP address එක තියෙන virtual interface එකක් තියෙනවා. ඒක තමන්ගේම chip ඇතුළේ ඒ port වල උපරිම වේගයෙන් VLAN අතර route කරනවා.
Layer 3 switch පාවිච්චි කරන්න ප්රධානම හේතුව මේකයි: එක site එකක් ඇතුළේ තියෙන subnet ගොඩක් අතර ඉක්මනින් route කරන එක. Router එක අද්දරින් තියාගන්නේ NAT වලට සහ ISP ට යන link එකටයි (6.12).
5. දැන් සහ ඉස්සරහට network වල මේවා පාවිච්චි වෙන්නේ කොහෙද
අද කාලේ තියෙන හැම network එකකම වගේ අද්දරට Layer 2 switch පාවිච්චි කරනවා වගේම මැදට Layer 3 device පාවිච්චි කරනවා. Network එකේ ප්රමාණය අනුව මේක වෙනස් වෙනවා.
අද පාවිච්චි වෙන තැන්
- ගෙදරදී: අපේ ගෙදර තියෙන "router" පෙට්ටිය කියන්නේ device තුනක් එකට තියෙන එකක්. ඒක ඇතුළේ NAT තියෙන router එකකුත්, LAN port වලට ඕන වෙන පොඩි Layer 2 switch එකකුත්, Wi-Fi access point එකකුත් තියෙනවා. ගෙදරකට ගන්න අමතර ලාබ switch එකක් කියන්නේ unmanaged Layer 2 switch එකක්.
- ඉස්කෝලේ සහ office එකේ: user ලා ළඟින්ම තියෙන access switch කියන්නේ Layer 2 switch, ගොඩක් වෙලාවට මේවා VLAN එක්ක managed වෙනවා. මේවයින් ගොඩක් ඒවා Power over Ethernet (PoE) පාවිච්චි කරලා ඒ cable එකෙන්ම Wi-Fi access points, IP phones සහ කැමරා වලට power එක දෙනවා. Core එකේ තියෙන Layer 3 switch එකකින් VLAN අතර route කරනවා, ඒ වගේම router එකක් හරි firewall එකක් හරි site එක ISP ට සම්බන්ධ කරනවා.
- Data centre සහ cloud: ලොකු data centre වල leaf සහ spine කියන design එක පාවිච්චි කරනවා. හැම leaf switch එකක්ම හැම spine switch එකකටම සම්බන්ධ වෙනවා, ඒ හැම link එකක්ම routed Layer 3 link එකක්. Server දෙකක් අතර යන traffic එකට සමාන path ගොඩකින් එකක් තෝරගන්න පුළුවන්, ඒ නිසා එක link එකක්වත් bottleneck එකක් වෙන්නේ නෑ. මෙතනදී හැම switch එකක්ම වගේ Layer 3 switch එකක්.
- Factory සහ වාහන: industrial Ethernet switch වලින් sensor, මැෂින් සහ controller සම්බන්ධ කරනවා (Unit 11). Time-Sensitive Networking (TSN) වලින් වෙලාවට වැඩ කරන එක සහතික කරන නිසා, control message එකක් හරියටම වෙලාවට එනවා.
ඉස්සරහට එන්නේ මොනවද
- Overlay networks: data centre එකක යටින් Layer 3 network එකක් දුවනවා, ඒ වගේම ඒක ඇතුළෙන් virtual machine වෙනුවෙන් Layer 2 network අරන් යනවා. VXLAN කියන එක RFC 7348 වලත්, EVPN කියන එක RFC 7432 වලත් විස්තර කරලා තියෙනවා.
- Programmable switch සහ SDN: Software-Defined Networking වලදී, මධ්යම program එකකින් forwarding rule තීරණය කරනවා, switch වලින් කරන්නේ ඒ ටික පිළිපදින එක. P4 වගේ language වලින් switch chip එකම program කරන්න පුළුවන්.
- AI වලට ඕන වෙන වේගවත් Ethernet: AI train කරද්දී GPU දහස් ගාණක් හරිම වේගවත් link වලින් සම්බන්ධ කරනවා. IEEE 802.3df (2024) වලින් 800 Gb/s Ethernet අඳුන්වලා දුන්නා. Ultra Ethernet Consortium එකෙන් AI සහ high-performance network වෙනුවෙන් එයාලගේ පළවෙනි specification එක 2025 දී එළියට දැම්මා.
- වේගවත් edge ports: Wi-Fi 7 (IEEE 802.11be) access point වලට 1 Gb/s වලට වඩා ඕන වෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා අලුතෙන් එන access switch වල 2.5 සහ 5 Gb/s ports (IEEE 802.3bz) වගේම ඊට වඩා බලවත් PoE (IEEE 802.3bt, switch port එකෙන් 90 W වෙනකම්) තියෙනවා.
- IPv6: Layer 3 switch සහ router වලින් IPv4 වගේම IPv6 packets වුණත් route කරනවා. IPv4 වල bit 32 ක් තියෙද්දී IPv6 address එකක bit 128 ක් තියෙනවා (6.7).
6. switch සහ router ගැන ආපු past paper ප්රශ්න
Paper වල මේ කොටසෙන් ප්රධාන විදි තුනකට ප්රශ්න අහනවා. Switch එකක කාර්යය, හැම device එකකම layer එක සහ address එක, ඒ වගේම LAN අතර යන packet එකක ගමන් මාර්ගය ගැන එයාලා අහනවා. පල්ලෙහා තියෙන හැම උත්තරේකම ඒක ගත්ත තැන කියලා තියෙනවා.
Paper I
- 2019 (New Syllabus) P-I Q35 ප්රශ්නයෙන් hub සහ switch ගැන statement හතරක් දෙනවා. Official key එකේ උත්තරය (1): A, B සහ C. Port සහ VLAN setting තියෙන managed switch එකකට B හරි. C කියන්නේ switch එකකින් "frames and packets" පාවිච්චි කරනවා කියලා. ඒක හරි වෙන්නේ Layer 3 function තියෙන switch එකකට විතරයි, මොකද Layer 2 switch එකක් පාවිච්චි කරන්නේ frame විතරයි. D වැරදියි: hub එකකින් එක bandwidth එකක් හැම port එකකටම බෙදන නිසා ඒක වේගවත් නෑ. A කියන්නේ දුර්වල statement එකක්, මොකද hub එකකිනුත් network device සම්බන්ධ කරනවා, හැබැයි official key එකෙන් ඒක හරි විදියට අරන් තියෙනවා.
- 2025 P-I Q19 ප්රශ්නයෙන් network switch එකක මූලික කාර්යය අහනවා. Official key එකේ උත්තරය (2): ඒකෙන් LAN එකක device සම්බන්ධ කරලා MAC address එකෙන් frame forward කරනවා. Signal එක amplify සහ regenerate කරන (1) option එක physical layer එකේ තියෙන repeater එකක් කරන වැඩක්. Network කීපයක් සම්බන්ධ කරලා ඒ අතර traffic යොමු කරන (3) option එක router එකක කාර්යයක්. Layer 3 switch එකකටත් මේ (3) කරන්න පුළුවන්, හැබැයි ප්රශ්නෙන් අහන්නේ switch එකක මූලික කාර්යය ගැනයි. Option (4) කියන්නේ encryption, සහ option (5) කියන්නේ DNS.
- 2026 P-I Q14 ප්රශ්නයෙන් අහන්නේ ඉස්කෝලෙක lab LAN එකක තියෙන switch එකක් දත්ත යවන්නේ මොන ස්වරූපයෙන්ද කියලා. මේකට අපේ උත්තරය, official නෙවෙයි: (4), frames. Layer 2 switch එකකින් MAC address කියවනවා, අන්න ඒ MAC address තියෙන්නේ frame වල. Packet කියන්නේ Layer 3 unit එක, සහ bit කියන්නේ physical layer unit එක.
- 2022 (held 2023) P-I Q16 ප්රශ්නයෙන් MAC සහ IPv4 address ගැන statement තුනක් දෙනවා. Third-party scheme එකකට අනුව උත්තරය (5), B සහ C. MAC address එකක bit 48 ක් තියෙනවා, ඒක පාවිච්චි කරන්නේ data link layer එකේ. IPv4 address එකක bit 32 ක් තියෙනවා, ඒක පාවිච්චි කරන්නේ network layer එකේ. මේ කරුණු දෙකෙන්ම A කියන statement එක වැරදියි.
- 2023 (held 2024) P-I Q19 ප්රශ්නයෙන් device පහක් ඒවගේ කාර්යයන් එක්ක ගළපනවා. Official key එකේ third-party copy එකකට අනුව උත්තරය (4). Switch එක (E) වෙන්නේ 3: ඒකෙන් message එක යවන්නේ destination computer එකේ port එකට විතරයි. Hub එක (B) වෙන්නේ 5: ඒකෙන් හැම port එකකටම broadcast කරනවා. Router එක (C) වෙන්නේ 2: ඒකෙන් LAN එකක් සහ WAN එකක් සම්බන්ධ කරනවා.
Paper II
- 2016 Paper II, B, Q2 (old syllabus) ප්රශ්නයෙන් L1 සහ L2 කියන LAN දෙක R කියන router එකෙන් සම්බන්ධ කරලා, P කියන machine එකෙන් Q කියන machine එකට IP packet එකක් යවනවා. (b) කොටසින් අහනවා L1 ඇතුළේ destination IP address එක වෙන්නේ Q ගේද R ගේද කියලා. (c) කොටසින් අහනවා L2 ඇතුළේ frame එකේ source MAC address එක වෙන්නේ P ගේද R ගේද කියලා. මේකට අපේ උත්තරය, official නෙවෙයි: (b) වලට Q, මොකද IP address මුලේ ඉඳන් අගටම වෙනස් වෙන්නේ නැති නිසා. (c) වලට R, මොකද R විසින් L2 එකට අලුත් frame එකක් හදන නිසා (section 3). මේ ප්රශ්නෙම කියනවා "An IP address is recognized by the network layer but it is not recognized by the data link layer" කියලා. ඔය එක වාක්යයෙන් කියන්නේ Layer 2 සහ Layer 3 වෙනස ගැන ළමයි.
- 2024 Paper II, B, Q6(b) ප්රශ්නයෙන් shared server එකක් තියෙන A සහ B කියලා department LAN දෙකක් දෙනවා. ඒකෙන් network diagram එක, හැම device එකක්ම දාන්න හේතුව, සහ C1 ඉඳන් C6 ට දත්ත යන පාර අහනවා. මේකට අපේ උත්තරය, official නෙවෙයි: හැම department එකකටම switch එකක් දාලා, ඒ LAN දෙකයි Internet එකයි සම්බන්ධ කරන්න එක router එකක් දාන්න. එතකොට පාර වෙන්නේ C1, A හි switch එක, router එක, B හි switch එක, C6. ඇත්තටම ගොඩනැගිල්ලක නම් මේ department දෙක Layer 3 switch එකකින් එකතු කරන්න පුළුවන්, හැබැයි Internet එකට යන link එකට කොහොමත් router එකක් ඕන වෙනවා. විභාගෙදී නම් අනිවාර්යයෙන් router එකක් අඳින්න, මොකද පොත්වල උගන්වන්නේ router එක ගැනයි (section 3).
තනියම උත්සාහ කරන්න පුළුවන් ප්රශ්න
මේ ප්රශ්න වලට මේ post එකේ උත්තර දීලා නෑ.
- 2024 P-I Q21: hub එකක් frame එකකට කරන්නේ මොකක්ද (section 2).
- 2025 P-I Q20: MAC protocol එක ගැන තියෙන statement (section 2).
- 2023 (held 2024) Paper II, B, Q6(a): switch එකක් එක්ක තියෙන star topology එක (section 2).
- 2022 (held 2023) Paper II, B, Q6(c)(ii): router එකක කාර්යයන් (section 3).
- 2020 Paper II, A, Q3(b)(iii): addressing සහ routing කරන TCP/IP layer එක (section 1).
- 2024 Paper II, B, Q6(e): හැම වැඩකටම අදාළ වෙන TCP/IP layer එක (section 1).
- 2019 (New Syllabus) Paper II, B, Q2(c): switch, router එකක්, firewall එකක් සහ server තියෙන network diagram එක (section 4).
මූලාශ්ර
- G.C.E. (A/L) Information and Communication Technology Syllabus, National Institute of Education, 2017, levels 6.5 to 6.10, English and Sinhala medium.
- Grade 12 Information and Communication Technology Teachers' Guide, National Institute of Education, English and Sinhala medium.
- G.C.E. (A/L) ICT question papers 2016 to 2026, Department of Examinations, Sri Lanka.
- IEEE 802.1Q (VLAN tags), IEEE 802.3bz (2.5 and 5 Gb/s Ethernet), IEEE 802.3bt (PoE), IEEE 802.3df (800 Gb/s Ethernet) and IEEE 802.11be (Wi-Fi 7).
- RFC 7348 (VXLAN) and RFC 7432 (EVPN), Internet Engineering Task Force.
- Ultra Ethernet Specification 1.0, Ultra Ethernet Consortium, 2025.
