මේ post එකෙන් පැහැදිලි කරන්නේ A/L ICT paper වල systems analysis and design අහන විදිහ සහ ඒක මුල ඉඳන්ම ඉගෙන ගන්න හැටි. 2019 ඉඳන් 2026 වෙනකම් අලුත් syllabus එකේ හැම paper එකකම Unit 7 වලින් ප්රශ්න අහලා තියෙනවා. ළමයි මෙතනදී ලකුණු නැති කරගන්නේ මේ අදියර ටික කටපාඩම් කරන වචන list එකක් විදිහට ඉගෙන ගන්න නිසයි. Papers වල අහන්නේ එක system එකක් ගැනයි, ඒකෙ මුල්ම problem එකේ ඉඳන් deployment එක වෙනකම් මුළු කතාවම.
මේ post එකේ කොටස් හතරක් තියෙනවා:
- Paper වල අහන විදිහ: ලකුණු, scenario එක දෙන විදිහ සහ එක system එකක අදියර (1 සහ 2 කොටස්).
- සම්බන්ධ වෙන තැන්: එක system එකක් Python, database, web සහ business එක්ක එකතු වෙන හැටි (3 වෙනි කොටස).
- පරිස්සම් වෙන්න ඕනේ skills දෙකක්: scalability එක්ක එන requirements, සහ Python code එකක් බවට පත් වෙන process description එක (4 සහ 5 කොටස්).
- මේක ඉගෙන ගන්න හැටි: පොඩි system එකක් පියවරෙන් පියවර හදලා past papers try කරන හැටි (6 සහ 7 කොටස්).
1. Paper වල Unit 7 අහන විදිහ
2019 ඉඳන් 2026 වෙනකම් අලුත් syllabus එකේ papers අටේම Unit 7 වලින් ප්රශ්න තියෙනවා. හැම paper එකකම MCQs 4 ත් 10 ත් අතර ගාණක් සහ Paper II ලකුණු 6 ත් 16 ත් අතර ගාණක් මේ unit එකෙන් එනවා. Papers අටේ ඔක්කොම MCQs 53 ක් තියෙනවා. 2023 (held 2024) Paper II ලකුණු ඇස්තමේන්තු කරපුවා, මොකද ඒ paper එකට marking scheme එකක් නැති නිසා.
Marks වැඩිපුරම තියෙන levels
MCQs ගොඩක්ම එන්නේ levels හතරකින්. Current system එක analyse කරන එකෙන් (7.6) 12 ක්, development models වලින් (7.3) 11 ක්, testing වලින් (7.8) 9 ක් සහ deployment වලින් (7.9) 5 ක් විදිහට එනවා. Paper II ලකුණු වැඩිපුරම එන්නෙත් analysis (7.6) කොටසෙන්: data flow diagrams සහ requirements හැම paper එකකම අහනවා.
Scenario එක දෙන විදිහ
මේ unit එකේ Paper II ප්රශ්නයක් පටන් ගන්නේ scenario එකකින්: හෝටලයක්, travel agency එකක්, ඉස්කෝලේ library එකක් නැත්නම් බැංකුවක් වගේ තැනක්. ඊටපස්සේ ඒ ප්රශ්නේ හැම කොටසකින්ම අහන්නේ ඒ system එකේ එක අදියරක් ගැන. 2023 (held 2024) P-II A Q4 එකේ ඉස්කෝලේ lab computers book කරන එකම system එකක් ගැන කොටස් හතක් අහලා තියෙනවා, data flow diagram එකේ ඉඳන් package එකක් ප්රතික්ෂේප කරන්න හේතුවක් දක්වා. ඒ නිසා ළමයි ඒ අදියරේ අර්ථදැක්වීම විතරක් නෙවෙයි, system එකේ ජීවිත කාලය ඇතුළේ ඒ අදියර එන්නේ කොතනටද කියලත් දැනගෙන ඉන්න ඕනේ.
මේ unit එකට syllabus එකේ periods 68 ක් තියෙනවා, ඒක 12 වසරේ අනිත් හැම unit එකකටම වඩා වැඩියි. A/L ICT පාඩම් වල බර තැබීම post එකේ පෙන්නනවා වගේ Unit 7 එකට periods වලින් 15% ක් වගේම marks වලිනුත් 10% ක් වගේ ලැබෙනවා.
2. Problem එකේ ඉඳන් deployment වෙනකම් එක system එකක්
මේ unit එකෙන් කියන්නේ අදියර වලින් කඩපු එක system එකක සම්පූර්ණ ගමන් මඟයි. හැම අදියරකින්ම ඊළඟ අදියරට පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් output එකක් දෙනවා. මේ අදියර ටික ඒවායේ outputs එක්ක මේ පිළිවෙලටම ඉගෙන ගන්න, එතකොට හැම past paper කොටසක්ම අදාළ තැනට හරියටම ගැලපෙනවා.
පියවර සහ ඒවායේ output
- Preliminary investigation (7.5): current system එකේ තියෙන ප්රශ්න හොයාගන්න එක. Teachers' Guide එකේ මේකට කියන්නේ life cycle එකේ පළවෙනි අදියර කියලයි (Teachers' Guide 7.5, page 178) (ගුරු අත්පොත 7.5, පිටුව 211).
- Feasibility study (7.5): අලුත් system එක ප්රායෝගිකද වගේම ඒක කරන එක වටිනවද කියලා බලන එක. මේකේ output එක report එකක්, ඒ මත තීරණය කරලා තමයි project එක අනුමත කරන්නේ හරි නවත්තන්නේ හරි (Teachers' Guide 7.5, page 179) (ගුරු අත්පොත 7.5, පිටුව 211).
- Requirement analysis (7.6): system එක කරන්න ඕනේ මොනවද වගේම ඒක කොච්චර හොඳට කරන්න ඕනෙද කියලා list කරන එක.
- Analysis tools (7.6): context diagram එක, data flow diagrams සහ logical data structure එක අඳින එක.
- Design (7.7): logical design එක හදන එක, process descriptions ලියන එක සහ tables design කරන එක.
- Development (7.8): programs ලියන එක සහ database එක හදන එක.
- Testing (7.8): unit testing ඉඳන් acceptance testing වෙනකම් test cases run කරලා බලන එක.
- Deployment (7.9): install කරන එක, data මාරු කරන එක, users ලව train කරලා අලුත් එකට මාරු වෙන එක.
- Maintenance (7.9): system එක පාවිච්චි කරන්න ගත්තට පස්සේ errors හදන එක සහ අලුත් requirements එකතු කරන එක.
පොත් වල තුනක් කිව්වට feasibility වර්ග හතරක් තියෙනවා
English සහ Sinhala Teachers' Guides දෙකේම feasibility ගැන බලන්නේ "three main aspects" මත කියලා කිව්වට, ඊටපස්සේ වර්ග හතරක්ම දීලා තියෙනවා: technical, economic, operational සහ organisational (Teachers' Guide 7.5, page 178) (ගුරු අත්පොත 7.5, පිටුව 211). Sinhala Guide එකෙත් "සාධක තුනක්" කියලා තිබුණට හතරක් තියෙනවා. ළමයි මේ හතරම ඉගෙන ගන්න. නිල 2025 marking scheme එකේ 2025 P-II A Q2(a)(i) ප්රශ්නෙට මේ හතරම බලාපොරොත්තු වෙනවා: ඒකේ A කියන්නේ technical, B කියන්නේ economic, C කියන්නේ operational සහ D කියන්නේ organisational (2025 ලකුණු දීමේ පටිපාටිය, පිටුව 36). Sinhala Guide එක මේ හතරවෙනි එකට නම් දෙකක්ම පාවිච්චි කරනවා, "ආයතනික" සහ "සංවිධානීය" කියලා. 2025 scheme එක පාවිච්චි කරන්නේ "ආයතනික ශක්යතාව" කියන වචනය.
Model එක අනුව පිළිවෙල වෙනස් වෙනවා
Waterfall model එකේ මේ අදියර ටික පිළිවෙලට එක පාරක් විතරක් යනවා. Teachers' Guide එක කියන විදිහට මේක ගැලපෙන්නේ "systems where requirements are clear and stable" අවස්ථාවලටයි (Teachers' Guide 7.3, page 174) (ගුරු අත්පොත 7.3, පිටුව 205). හැබැයි spiral, agile සහ prototyping models වල මේ අදියර ටික ආයේ ආයේ repeat වෙනවා. 2026 P-II B Q10(a)(ii) ප්රශ්නෙන් දෙන්නේ waterfall project එකක්. Project එක අඩක් ගියාම ඉස්කෝලේ අලුත් features දෙකක් එකතු කරනවා. ළමයි මෙතනදී ඒකේ තියෙන අඩුපාඩුව හොයලා ඊට වඩා හොඳ model එකක් යෝජනා කරන්න ඕනේ. අපේම worked answer එක (නිල එකක් නෙවෙයි): අදියරක් ඉවර වුණාට පස්සේ waterfall model එකට ලේසියෙන් requirement change එකක් බාරගන්න බැහැ, ඒ නිසා මේ වගේ project එකකට agile වගේ iterative model එකක් වඩා හොඳින් ගැලපෙනවා. Guides දෙකේම කියනවා agile model එක "fixed or changing" requirements තියෙන systems වලට ගැලපෙනවා කියලා (Teachers' Guide 7.3, page 175) (ගුරු අත්පොත 7.3, පිටුව 206).
3. Unit 7 අනිත් පාඩම් එක්ක සම්බන්ධ වෙන තැන්
System එකකට data, programs, screens සහ ඒක වටේ business එකක් තියෙන්න ඕනේ, ඒ නිසා මේ unit එක තවත් units හතරක් එක්ක සම්බන්ධ වෙනවා. Papers වලදී මේ ඔක්කොම එක ප්රශ්නෙකට එකතු කරනවා, නැත්නම් එකම scenario එකක් ප්රශ්න කීපයක් පුරාවටම අරන් යනවා.
Python (Unit 9)
Process descriptions තමයි code එකට තියෙන පාලම වෙන්නේ. Elementary process description එකක "enough details for program specification" තියෙනවා වගේම ඒක "written in plain text or pseudo code" (Teachers' Guide 7.6, page 182) (ගුරු අත්පොත 7.6, පිටුව 215). Design අදියරේදී Guide එක බලාපොරොත්තු වෙන්නේ මේ descriptions pseudo code වලින් ලියන එකයි (Teachers' Guide 7.7, page 184) (ගුරු අත්පොත 7.7, පිටුව 218). Unit 9 වලදී algorithms ලියන්න (9.3) පාවිච්චි කරන්නෙත් මේ pseudo code ම තමයි. 2024 P-II A Q4(c)(ii) ප්රශ්නයෙන් හෝටලේක 10% ක service charge එකක් එකතු කරලා final bill එක හදන process description එකක් අහලා තියෙනවා. 5 වෙනි කොටසේ අපි ඒක කරලා බලමු.
Testing කියන එකත් Python වලට සම්බන්ධයි. Sinhala Teachers' Guide එකේ groups වලින් white box testing කරන්න Python programs දෙකක් දීලා තියෙනවා (ගුරු අත්පොත 7.8, පිටු 220 සහ 221). English Guide එකේ මේ අභ්යාසය නැහැ.
Databases (Unit 8)
Logical data structure එක තමයි පස්සේ database එක බවට පත් වෙන්නේ. Design අදියරේදී හැම entity එකක්ම table එකක් විදිහටත්, හැම attribute එකක්ම field එකක් විදිහටත්, unique attribute එක primary key එක විදිහටත් map කරනවා. ඊටපස්සේ ඔක්කොම tables 3NF වලට normalise කරනවා (Teachers' Guide 7.7, page 184) (ගුරු අත්පොත 7.7, පිටුව 219). මේක හරියටම Unit 8 වල තියෙන ER mapping (8.6) සහ normalisation (8.7) වැඩේම තමයි. 2025 P-II A Q2 ප්රශ්නය මේ දෙකම එකට එකතු කරනවා: (a) කොටසේ තියෙන්නේ feasibility study සහ requirements, (b) කොටසේ ER diagram එකක් relations වලට map කරන්න තියෙනවා. 2021 (held 2022) P-I Q27 ප්රශ්නයෙන් අහන්නේ database design steps වල පිළිවෙලයි.
Web (Unit 10)
System එකක් ගොඩක් වෙලාවට website එකක් විදිහට run වෙන නිසා, මේ unit එක PHP සහ MySQL (10.7) එක්ක සම්බන්ධ වෙනවා. 2026 P-II B Q10 කියන්නේ එකම event registration system එකක් කොටස් තුනකින් අහපු තැනක්. (a) කොටසෙන් requirements සහ development model අහනවා. (b) කොටසෙන් events.php සහ register.php දීලා SQL අහනවා. (c) කොටසෙන් deployment method එකක් අහනවා. Code පැත්ත ගැන දැනගන්න ඕනෙනම් PHP සහ MySQL past paper ප්රශ්න post එක බලන්න.
Business (Unit 12)
ආයතනයකට system එකක් අලුතින් හදනවා වෙනුවට ready-made package එකක් මිලට ගන්න පුළුවන්, අන්න එතනදී මේ unit එක business පැත්තට සම්බන්ධ වෙනවා. Guide එකේ මේ package එකයි ආයතනයේ business process එකයි අතර තියෙන gap එක ගැන වගේම ඒ gap එකට කරන්න පුළුවන් දේවල් තුනක් ගැන තියෙනවා: ඒක ignore කරන එක, business process එක වෙනස් කරන එක, නැත්නම් package එක extend කරන එක (Teachers' Guide 7.10, page 191). Sinhala Guide එකේ gap analysis එක පැහැදිලි කළාට අර දේවල් තුන දීලා නැහැ (ගුරු අත්පොත 7.10, පිටුව 233). 2026 P-II A Q2(a)(iv) සහ 2026 P-II A Q2(a)(v) ප්රශ්න වලින් අහන්නේ package එකට ගැලපෙන්න business process එක වෙනස් කරන විදිහයි. ඒ ප්රශ්නෙම (b) කොටස ඊටපස්සේ e-business (12.1, 12.2) වලට මාරු වෙනවා.
2026 paper එක පුරාම යන එකම library system එක
2026 Paper II එකේ ප්රශ්න තුනක් පුරාවටම එකම library එකක් ගැන අහලා තියෙනවා. 2026 P-II A Q1 එකේ book table එකක් HTML වලින් අහලා ඒ එක්කම issue_book.php එකට යවන book issue form එකක් අහනවා. 2026 P-II A Q2 එකෙන් school library system එකක් data flow diagram සහ test cases එක්ක analyse කරන්න දෙනවා. 2026 P-II B Q9 එකෙන් පරක්කු වෙලා දෙන පොත් වල fines calculate කරන සහ ඒක search කරන Python functions අහනවා. පොඩි library system එකක් හදපු ළමයෙක් මේ ප්රශ්න තුනේම වැඩ කලින්ම කරලා තියෙනවා.
4. Requirements සහ scalability
Functional requirement එකකින් කියන්නේ system එක මොනවද කරන්නේ කියන එක. Non-functional requirement එකකින් කියන්නේ ඒ දේවල් කොච්චර හොඳට කරනවද නැත්නම් මොන සීමාවන් යටතේද කරන්නේ කියන එකයි (Teachers' Guide 7.6, page 180) (ගුරු අත්පොත 7.6, පිටුව 214). අලුත් syllabus එකේ හැම paper එකකම Paper I හරි Paper II හරි requirements ගැන අඩුම තරමේ එක ප්රශ්නයක් හරි තියෙනවා.
ප්රශ්නයක් අහලා requirement එක තෝරන්න
මෙහෙම අහන්න: "මේක system එක කරන වැඩක්ද, නැත්නම් ඒක කොච්චර හොඳට කරනවද කියන එක පෙන්නන ගුණාංගයක්ද?" නිල 2025 scheme එකේ 2025 P-II A Q2(a)(iv) ප්රශ්නයට උත්තර දීලා තියෙන්නේ මේ විදිහටයි (2025 ලකුණු දීමේ පටිපාටිය, පිටුව 37):
- Functional: online tours book කරන එක, online invoice එක ගන්න එක, අදාළ අයට tour විස්තර update හෝ delete කරන්න දෙන එක සහ reports හදන එක.
- Non-functional: system එක secure වෙන්න ඕනේ, ඒක පැය 24 ම සතියේ දවස් 7 ම (24x7) available වෙන්න ඕනේ, වගේම ඒක තත්පර තුනක් ඇතුළත respond කරන්න ඕනේ.
IEEE විදිහට requirements ලියන හැටි
Guide එක requirements ලියන්නේ IEEE වචන පාවිච්චි කරලයි: අනිවාර්ය requirements වලට "shall" පාවිච්චි කරනවා, තිබුණොත් හොඳයි කියන ඒවට "should" පාවිච්චි කරනවා (Teachers' Guide 7.6, page 180) (ගුරු අත්පොත 7.6, පිටුව 214). උදාහරණයක් විදිහට: "The system shall issue a receipt after each registration." හැම requirement එකක්ම එක අවශ්යතාවයක් ගැන කියවෙන එක වාක්යයක් විදිහට ලියන්න.
Scalability එන්නේ කොතනටද
Scalability කියන්නේ system එකේ users ලා හරි data හරි වැඩි වෙද්දීත් system එක දිගටම හොඳට වැඩ කරන එකටයි. Syllabus එකේවත් Teachers' Guides වලවත් මේ වචනේ කෙලින්ම පාවිච්චි කරලා නැහැ. හැබැයි papers වල මේක non-functional requirement එකක් විදිහට හරි feasibility finding එකක් විදිහට හරි එනවා:
- 2025 P-II A Q2: agency එකේ ඉල්ලුම වැඩි වෙනවා, ඒ නිසා system එක 24x7 available වෙන්න ඕනේ වගේම තත්පර තුනක් ඇතුළත respond කරන්නත් ඕනේ. Marking scheme එකේ ඉල්ලුම වැඩි වෙන එක ගැන කියන D finding එක දාලා තියෙන්නේ organisational feasibility යටතටයි.
- 2026 P-II B Q10(a): මේ system එක ළමයින්ට "at any time from different places" පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් වෙන්න ඕනේ. ඒක non-functional requirement එකක්.
5. Process description එකක ඉඳන් Python වලට
Process description කියන්නේ එක process එකකට අදාළ algorithm එකයි. මුලින්ම ඒක pseudo code වලින් ලියන්න, ඊටපස්සේ code එක ලියන එක පොඩි පියවරක් විතරයි. 2024 P-II A Q4(c)(ii) ප්රශ්නයෙන් හෝටලේක "produce the final bill" කියන process 2 එකේ description එක අහනවා. Final bill එකේදී total එකට 10% ක service charge එකක් එකතු වෙනවා.
Process description එක
මෙන්න අපේම worked answer එක, මේක official නෙවෙයි:
BEGIN Produce final bill
READ room charge, restaurant charge, service centre charge
total = room charge + restaurant charge + service centre charge
final bill = total + total * 10 / 100
OUTPUT final bill
END
මේ process එකම Python වලින්
def final_bill(room, restaurant, service_centre):
total = room + restaurant + service_centre
return total + total * 10 / 100
print(final_bill(1000, 500, 500)) # 2200.0
Pseudo code එකේ හැම පේළියක්ම Python වල එක පේළියක් බවට පත් වෙනවා. 2026 MCQ 40 REPEAT UNTIL එක Python loop එකකට හරවන හැටි post එකෙත් පෙන්නලා තියෙන්නේ loop එකකදී මේ විදිහටම pseudo code වල ඉඳන් Python වලට මාරු වෙන හැටි.
Test cases වලින් testing සහ Python සම්බන්ධ වෙන හැටි
Test case එකක් කියන්නේ එක feature එකක් check කරන actions set එකක් (Teachers' Guide 7.8, page 185) (ගුරු අත්පොත 7.8, පිටුව 220). Black box testing වලදී බලන්නේ inputs සහ expected outputs විතරයි. White box testing වලදී code එක කියවලා ඒකෙ තියෙන statements, branches සහ paths ඔක්කොම test කරනවා. 2026 P-II A Q2(a)(vii) ප්රශ්නයේ කියන්නේ module එකේ ඇතුළත දන්නේ නැතිව valid සහ invalid ID types දාලා test cases run කරන tester කෙනෙක් ගැන. අපේම worked answer එක (නිල එකක් නෙවෙයි): මේක black box testing, මොකද tester බලන්නේ inputs සහ outputs විතරක් නිසා.
Sinhala Teachers' Guide එකේ තියෙන පළවෙනි white box program එක හොඳ test එකක්. ඒකෙන් 14, 10 සහ 13 කියන අගයන්ගෙන් විශාලතම එක හොයන්නේ if දාලා, ඊටපස්සේ if සහ else දාලා. ඒකෙන් 14 වෙනුවට 13 print වෙනවා, මොකද දෙවෙනි if එක elif වෙන්න ඕනේ නිසා (ගුරු අත්පොත 7.8, පිටුව 221). ඒකෙම දෙවෙනි program එක උස ගන්නේ int(input(...)) වලින්, ඒ නිසා 1.7 වගේ උසක් දුන්නොත් error එකක් ඇවිත් නවතිනවා. මේ වැරදි දෙකම අහුවෙන්නේ white box test එකකින්. ඒ programs දෙක run කරලා වැරදි හදන්න.
Sinhala Guide එක black box testing වලට "කාල මංජුසා පරීක්ෂාව" කියලත් කියනවා (ගුරු අත්පොත 7.8, පිටුව 220). "කාල" කියන්නේ time එකට නිසා මේක "කළු" වෙන්න ඕනේ තැනක වෙච්ච මුද්රණ දෝෂයක්. English Guide එකේ කියන්නේ black box testing කියලමයි (Teachers' Guide 7.8, page 185).
6. මේ පාඩම ඉගෙන ගන්න පොඩි system එකක් හදන්න
මුල ඉඳන් අග වෙනකම් එක පොඩි system එකක් හදන්න. එතකොට හැම අදියරකටම ඇත්තටම output එකක් එනවා වගේම වැඩේ කරද්දිම අර්ථදැක්වීම් ටික ඔළුවට යනවා. Syllabus එකේ මේක දැනටමත් කරන්න කියනවා: Unit 14 කියන්නේ problem identification එකේ ඉඳන් implementation වෙනකම් අදියර හරහා යන periods 30 ක project එකක් (Teachers' Guide 14.1, pages 112 and 113) (ගුරු අත්පොත 14.1, පිටු 113 සහ 114). Sinhala Guide එකෙත් ගුරුවරුන්ට කියනවා ළමයින්ට Unit 7 දැනුම පාවිච්චි කරලා database system එකක් හදන්න assignment එකක් දෙන්න කියලා (ගුරු අත්පොත 7.6, පිටුව 213) (ගුරු අත්පොත 7.7, පිටුව 218). හැබැයි English Guide එකේ මේ assignment එක මුද්රණය කරලා නැහැ.
පියවර දහයකින් ඉස්කෝලේ library loan system එකක්
ළමයි හොඳටම දන්න පොඩි system එකක් තෝරගන්න. ඉස්කෝලේ library loan system එක මේකට හොඳටම ගැලපෙනවා වගේම ඒක 2026 paper එකටත් සමානයි. හැම පියවරක්ම පොඩියට තියාගන්න.
- Problem statement (7.5): දැනට තියෙන paper register එකේ වෙන වැරදි ගැන එක ඡේදයක් ලියන්න.
- Feasibility (7.5): technical, economic, operational සහ organisational කියන හැම වර්ගයක් ගැනම එක පේළිය ගානේ ලියන්න.
- Requirements (7.6): "shall" පාවිච්චි කරලා functional requirements පහක් සහ non-functional ඒවා තුනක් ලියන්න, එකක් system එකේ growth එක ගැන වෙන්න ඕනේ.
- Diagrams (7.6): මුලින්ම context diagram එක අඳින්න, ඊටපස්සේ members ලා, librarian, processes සහ data stores එක්ක level 1 data flow diagram එක අඳින්න.
- Tables (7.7, 8.7): entities ටික MEMBER, BOOK සහ LOAN වගේ tables බවට පත් කරලා, ඒවා 3NF වලට normalise කරන්න.
- Process descriptions (7.7): "calculate fine" process එක pseudo code වලින් ලියන්න.
- Python (9.9, 9.10):
calculate_fine(late_days)සහ 2026 P-II B Q9 ප්රශ්නයේ වගේ list of tuples එකක search කරන function එකක් ලියන්න. - Web (10.7): පොතක් issue කරන එක form එකක් හදන්න, ඒකේ PHP වලින් LOAN table එකට row එකක් insert කරන්න.
- Testing (7.8): input, expected output සහ actual output තියෙන test cases table එකක් ලියන්න. මේකට invalid inputs ත් ඇතුළත් කරන්න.
- Deployment (7.9): මුලින්ම එක පන්තියක් එක්ක විතරක් මේක try කරලා බලන්න. ඒකට කියන්නේ pilot deployment කියලා.
ඒක ටිකක් ලොකු කරලා කැඩෙන තැන් බලන්න
නිකන් හදාගත්තු books සහ members ලා 1,000 ක් විතර දාලා ආයෙත් search කරලා බලන්න. Slow වෙන්නේ මොනවද සහ ඒකට අදාළ requirement එක මොකක්ද කියලා note කරගන්න. ඒක තමයි ප්රායෝගිකව scalability බලන විදිහ. "responds within three seconds" වගේ අගයක් non-functional requirement එකකට ඕනේ වෙන්නේ ඇයි කියලා අන්න එතකොට තේරෙනවා.
Written report එක
Teachers' Guide එකේ report එකක් ලියන format එක කෙටියෙන් දීලා තියෙනවා: title, abstract of the solution, system overview and analysis, system design, system components එක්ක පොඩි code segments, සහ test data එක්ක output (Teachers' Guide 14.1, page 113) (ගුරු අත්පොත 14.1, පිටුව 114). Guide එකේ කියන විදිහට report එක පිටු 4 ත් 6 ත් අතර තියාගන්න.
7. තනියම කරලා බලන්න past paper ප්රශ්න
මේ අදියර තියෙන පිළිවෙලටම මේ ප්රශ්න කරලා බලන්න. හැම ප්රශ්නෙකටම උත්තර ලියද්දි මුලින්ම stage එකේ නම ලියලා ඊටපස්සේ හේතුව ලියන්න.
- 2022 (held 2023) P-II A Q2(a) සහ 2025 P-II A Q2(a)(i): preliminary investigation සහ feasibility වර්ග (2 වෙනි කොටස).
- 2025 P-II A Q2(a)(ii): හේතු දෙකක් එක්ක project එක recommend කරන එක (2 වෙනි කොටස).
- 2026 P-II B Q10(a)(ii): requirements වෙනස් වෙද්දී වඩාත් ගැලපෙන model එකක් (2 වෙනි කොටස).
- 2025 P-II A Q2(b) සහ 2021 (held 2022) P-I Q27: analysis ඉඳන් tables වලට (3 වෙනි කොටස).
- 2026 P-II B Q10(b): event registration system එකකට අදාළ SQL (3 වෙනි කොටස).
- 2026 P-II A Q2(a)(iv) සහ 2026 P-II A Q2(a)(v): package එකක් එක්ක business process එක වෙනස් වෙන එක (3 වෙනි කොටස).
- 2025 P-II A Q2(a)(iv), 2026 P-II B Q10(a)(i) සහ 2021 (held 2022) P-II A Q4(a): functional සහ non-functional requirements (4 වෙනි කොටස).
- 2021 (held 2022) P-II A Q4(c), 2024 P-II A Q4(c)(i) සහ 2026 P-II A Q2(a)(vi): data flow diagrams (4 වෙනි කොටස).
- 2024 P-II A Q4(c)(ii): process description එකක් (5 වෙනි කොටස).
- 2026 P-II A Q2(a)(vii) සහ 2021 (held 2022) P-II A Q4(d): black box සහ white box testing (5 වෙනි කොටස).
- 2023 (held 2024) P-II A Q4(f) සහ 2026 P-II B Q10(c): deployment methods (6 වෙනි කොටස).
Sources
- G.C.E. (A/L) Information and Communication Technology question papers, 2019 to 2026, Department of Examinations, Sri Lanka.
- G.C.E. (A/L) 2025 Information and Communication Technology marking scheme, Paper II, Department of Examinations, Sri Lanka, pages 36 and 37 (Sinhala medium, with the English questions).
- The 2024 and 2026 answers in this post are our own worked answers, not official.
