අන්තර්ගතයට යන්න
mcqdinethlive

Binary ඉඳන් OS memory වෙනකම් adders සහ flip-flops chain එක

0 සහ 1 states දෙක operating system එක manage කරන memory එකක් බවට පත්වෙන හැටි, binary addition, logic gates, adders, flip-flops, registers, memory hierarchy, OS memory වැඩ සහ past papers එකම chain එකක් විදිහට තේරුම් ගනිමු.

ඉංග්‍රීසියෙන් කියවන්න

0 සහ 1 කියන states දෙක operating system එක manage කරන memory එක බවට පත්වෙන්නේ කොහොමද කියලා මේ post එකෙන් ළමයින්ට පැහැදිලි කරනවා. ළමයි binary ඉගෙනගන්නේ Unit 3 වලදී, logic gates ඉගෙනගන්නේ Unit 4 වලදී, memory ඉගෙනගන්නේ Unit 2 වලදී, ඒ වගේම memory management ඉගෙනගන්නේ Unit 5 වලදී. මේ පාඩම් ඔක්කොම එකම chain එකක්, හැම link එකකින්ම පාවිච්චි වෙන්නේ ඊට කලින් තියෙන link එකයි.

මේ post එකේ කොටස් පහක් තියෙනවා:

  • මුළු chain එකම: එක පින්තූරයකින් links අටම (කොටස 1).
  • Bits එකතු වෙන්නේ කොහොමද: states දෙක සහ binary addition, තනි column එකකට logic gates, half adder එක සහ full adder එක (කොටස් 2 ඉඳන් 5 වෙනකම්).
  • Bits මතක තියාගන්නේ කොහොමද: combinational සහ sequential circuits, flip-flop එක සහ register එක (කොටස් 6 ඉඳන් 8 වෙනකම්).
  • මේ chain එක පාවිච්චි වෙන්නේ කොහෙද: memory hierarchy එක සහ operating system එක (කොටස් 9 සහ 10).
  • Exam එකේදී මේක අහන්නේ කොහොමද: chain එක ආශ්‍රිත past paper ප්‍රශ්න (කොටස 11).

1. එක පින්තූරයකින් දකින chain එක

States දෙකේ ඉඳන් operating system එකේ memory වැඩ වෙනකම් මේ chain එකේ links අටක් තියෙනවා.

මේ chain එක පියවර 1 ඉඳන් පියවර 8 වෙනකම් කියවන්න:

  1. Computer එකක් states දෙකක් පාවිච්චි කරනවා, ඒ 0 සහ 1 (3.1).
  2. මේ states දෙක පාවිච්චි කරලා අපිට binary addition කරන්න පුළුවන්. හැම column එකකින්ම sum එකක් සහ carry එකක් ලැබෙනවා (3.3).
  3. Logic gates වැඩ කරන්නේ bits සඳහා තියෙන rules වලට අනුවයි. සමහර gates ක්‍රියාත්මක වෙන්නේ binary addition rules වලටමයි (4.1).
  4. Half adder එකක් සහ full adder එකක් කියන්නේ එකතු කිරීම් කරන gates වලටයි (4.4).
  5. Flip-flop එකක් කියන්නේ තනි bit එකක් මතක තියාගන්න gates වලටයි (4.4).
  6. Register එකක් කියන්නේ flip-flops පේළියකටයි (2.3).
  7. Memory hierarchy එක පටන්ගන්නේ registers වලින්, ඉවර වෙන්නේ secondary storage වලින් (2.4).
  8. Operating system එක මේ memory එක manage කරනවා (5.3, 5.4).

Syllabus එකෙන්ම 4 සහ 5 පියවර memory එකට එකතු කරනවා. ඒකෙ මාතෘකාව වෙන්නේ "Explores how combinational Logic circuits are used in CPU and sequential circuits in physical memory" කියන එකයි (Syllabus 4.4, pages 13 and 14) (විෂය නිර්දේශය 4.4, පිටුව 13). Memory management වලදීත් ආයෙත් "Physical Memory" සඳහන් වෙනවා (Syllabus 5.4, page 17) (විෂය නිර්දේශය 5.4, පිටුව 16). සිංහල syllabus එක ඒකට කියන්නේ "භෞතික මතකය" කියලයි.

4.4 මට්ටමේ සිංහල මාතෘකාව පැහැදිලි මදි. ඒකෙ ලියලා තියෙන්නේ "මධ්‍ය සැකසුම් ඒකකයෙහි සහ භෞතික මතකයෙහි (physical memory) ඇති අනුක්‍රමික පරිපථයන්හි (sequential circuits), ඒකාබද්ධ තාර්කික පරිපථ භාවිත කරන ආකාරය ගවේෂණය කරයි" කියලයි (විෂය නිර්දේශය 4.4, පිටුව 13). මේ වාක්‍යයෙන් කියවෙන්නේ CPU එකෙයි භෞතික මතකයෙයි දෙකේම තියෙන sequential circuits ඇතුළේ combinational logic circuits පාවිච්චි වෙනවා කියලයි. English මාතෘකාවෙන් ඒ දෙක වෙන් කරලා පෙන්වනවා: CPU එකේ තියෙන්නේ combinational circuits, physical memory එකේ තියෙන්නේ sequential circuits. English තේරුම පාවිච්චි කරන්න. සිංහල මාතෘකාවේ combinational circuits වලට "ඒකාබද්ධ තාර්කික පරිපථ" කියලත් කියනවා, හැබැයි සිංහල Teachers' Guide එක ඒවට කියන්නේ "සංයෝජන පරිපථ" කියලයි (කොටස 6).

2. States දෙක සහ binary addition

Computer එකක පාවිච්චි වෙන්නේ states දෙකයි, ඒ වගේම bits දෙකක binary addition එකකින් sum සහ carry කියලා outputs දෙකක් ලැබෙනවා.

Computer එකක් වැඩ කරන්නේ විදුලියෙන්. Teachers' Guide එක කියන විදිහට computer එකේ functions පාලනය වෙන්නේ power ON සහ power OFF කියන states දෙකෙන් (Teachers' Guide 3.1, page 75) (ගුරු අත්පොත 3.1, පිටුව 83). සිංහල Guide එක ඒවට "ද්වී තත්ත්ව" කියලා කියනවා, ඒ වගේම ඒවා "එකිනෙකට වෙනස් වූ වෝල්ටීයතා මට්ටම් දෙකකි" කියලත් කියනවා. අපි මේ states දෙක 1 සහ 0 විදිහට ලියනවා. ඒ නිසා computer එක පාවිච්චි කරන්නේ binary number system එකයි.

1011 සහ 0110 අතින් එකතු කරලා බලමු. Teachers' Guides දෙකේම පාවිච්චි කරන්නේ මේ උදාහරණයයි (Teachers' Guide 4.4, page 119) (ගුරු අත්පොත 4.4, පිටුව 130). දකුණු පැත්තේ ඉඳන් පටන්ගන්න. හැම column එකකම bits දෙකයි ඊට කලින් column එකෙන් ආපු carry එකයි එකතු කරන්න. හැම column එකකින්ම outputs දෙකක් ලැබෙනවා:

  • sum bit එක, ඒක ඒ column එකේම ඉතුරු වෙනවා,
  • carry bit එක, ඒක වම් පැත්තේ ඊළඟ column එකට යනවා.

උදාහරණයක් විදිහට binary වලින් 1 + 1 = 10 වෙනවා. එතකොට sum එක 0 වෙන අතර carry එක 1 වෙනවා (Teachers' Guide 4.4, page 118) (ගුරු අත්පොත 4.4, පිටුව 129).

මේ sum සහ carry කියන වචන දෙක හොඳට මතක තියාගන්න. මේ post එකේ හැම කොටසකදීම මේවා ආයෙ ආයෙත් හම්බවෙනවා.

Inputs ගණනත් මෙතනදී වැදගත්. Inputs දෙකකින් 2² = 4 combinations හැදෙනවා. Inputs තුනකින් 2³ = 8 combinations හැදෙනවා (Teachers' Guide 4.1, page 91) (ගුරු අත්පොත 4.1, පිටුව 101). Carry in එකක් තියෙන column එකක inputs තුනක් තියෙන නිසා, ඒකෙ truth table එකට පේළි 8 ක් එනවා.

3. තනි column එකකට logic gates

තනි column එකක sum එක XOR rule එකට අනුවත්, carry එක AND rule එකට අනුවත් ලැබෙනවා.

A සහ B කියලා bits දෙකක් තියෙන එක column එකක් ගැන විතරක් හිතන්න. Combinations හතරම ලියලා, ඒ හැම එකකටම අදාළ sum එකයි carry එකයි ලියන්න. මේ තියෙන්නේ තනි bit addition truth table එකයි (Teachers' Guide 4.4, page 118) (ගුරු අත්පොත 4.4, පිටුව 129).

මේ outputs columns දෙක logic gates (4.1) එක්ක සසඳලා බලමු:

  • A සහ B එකිනෙකට වෙනස් වෙනකොට Sum column එක 1 වෙනවා. ඒක XOR gate එකේ rule එකයි.
  • A සහ B දෙකම 1 වෙන වෙලාවට විතරක් Carry column එක 1 වෙනවා. ඒක AND gate එකේ rule එකයි.

මේ chain එකේ තියෙන ප්‍රධානම පියවර මේකයි. Binary arithmetic (Unit 3) සහ logic gates (Unit 4) කියන්නේ එකිනෙකට වෙනස් අදහස් දෙකක් නෙවෙයි. Bits add කරන එක කියන්නේම logic rules ටිකක්.

Bitwise operations (3.3) වලින් පෙන්වන්නෙත් මේ දේමයි. Bitwise XOR එකකින් කරන්නේ bits යුගලෙන් යුගලට XOR rule එක යොදන එකයි (Teachers' Guide 3.3, page 89) (ගුරු අත්පොත 3.3, පිටුව 97). සිංහල Guide එක ඒකට කියන්නේ "බිටු අනුසාරිත XOR මෙහෙයුම" කියලයි.

4. Half adder එක

Half adder එකක් කියන්නේ එකම inputs දෙකක් තියෙන XOR gate එකක සහ AND gate එකක එකතුවකටයි.

කොටස 3 එකේ කතා කරපු gates දෙක එක ළඟින් තියන්න. ඒ දෙකටම A සහ B කියන එකම inputs දෙක දෙන්න. එතකොට හැදෙන circuit එක තමයි half adder එක. සිංහල Guide එක ඒකට කියන්නේ "අර්ධ ආකලකය" කියලයි (ගුරු අත්පොත 4.4, පිටුව 129).

  • Sum = A XOR B
  • Carry = A . B

Teachers' Guide එක කියන විදිහට logic gates පාවිච්චි කරලා සරල එකතු කිරීම් කරන්න පුළුවන් circuits හදාගන්න half adder එක උදව් වෙනවා (Teachers' Guide 4.4, page 118) (ගුරු අත්පොත 4.4, පිටුව 129). සිංහල Guide එක sum එකට "එකතුව(SUM)" කියලත් carry එකට "ඉදිරියට ගෙනයන (carry-out) බිටුව" කියලත් කියනවා.

Half adder එකකට inputs දෙකක් සහ outputs දෙකක් තියෙනවා. ඒකට carry in එකක් නෑ. ඒ නිසා පිටතින් carry එකක් එන්නේ නැති පළමු (දකුණු කෙළවරේම තියෙන) column එක විතරයි මේකට එකතු කරන්න පුළුවන් (Teachers' Guide 4.4, page 119) (ගුරු අත්පොත 4.4, පිටුව 130).

5. Full adder එක සහ bits ගොඩක් එකතු කිරීම

Full adder එකකින් bits තුනක් එකතු කරනවා, ඒ වගේම full adders පේළියකින් bits ගොඩක් තියෙන සංඛ්‍යා එකතු කරනවා.

අනික් හැම column එකකටම inputs තුනක් තියෙනවා: A, B සහ ඇතුළට එන carry in value එක. මේ columns එකතු කරන්න අපිට full adder එකක් ඕන වෙනවා. ඒකට inputs තුනක් සහ outputs දෙකක් තියෙනවා (Teachers' Guide 4.4, page 118) (ගුරු අත්පොත 4.4, පිටුව 129). සිංහල Guide එක ඒකට "පූර්ණ ආකලකය" කියලත් carry in එකට "ඉදිරියට ගෙන එන (carry-In) අමතර බිටුව" කියලත් කියනවා.

Full adder එකෙන් ලැබෙන්නේ මෙහෙමයි:

  • Sum = A XOR B XOR C
  • Carry out = A.B + B.C + A.C

මෙතන C කියන්නේ carry in value එකයි (Teachers' Guide 4.4, page 119) (ගුරු අත්පොත 4.4, පිටුව 130).

Half adders දෙකක් එකතු කරලත් full adder එකක් හදන්න පුළුවන්. පළමු half adder එකෙන් A සහ B එකතු කරනවා. දෙවැනි half adder එකෙන් ඒ එකතුවට carry in එක එකතු කරනවා. Carry outputs දෙක එකතු කරන්නේ OR gate එකකින්. සිංහල Teachers' Guide එකේ මේ ක්‍රමය පෙන්වන්නේ නෑ.

දැන් full adders ටිකක් එක පේළියට සම්බන්ධ කරන්න. එක් adder එකක carry out එක වම් පැත්තේ ඊළඟ adder එකේ carry in එකට දෙනවා. Teachers' Guide එක කියන විදිහට එක පෙළට සම්බන්ධ කරපු full adders අටකින් 8-bit adder එකක් ලැබෙනවා (Teachers' Guide 4.4, page 118). සිංහල Teachers' Guide එකේ මේ වාක්‍යය නෑ. CPU එකේ ALU එක ඇතුළේ තියෙන්නේ මේ adder එක තමයි. Syllabus එක ඒකට කියන්නේ "building block of CPU" (4.4) කියලයි. සිංහල syllabus එකේ ඒවට කියන්නේ "මධ්‍ය සැකසුම් ඒකකයේ තැනුම් ඒකක" කියලයි (විෂය නිර්දේශය 4.4, පිටුව 13).

6. Combinational ද sequential ද

Combinational circuit එකකට මතකයක් නෑ, හැබැයි sequential circuit එකක් feedback loop එකක් පාවිච්චි කරලා තමන්ගේ අන්තිම state එක මතක තියාගන්නවා.

Adder එකට තියෙන ලොකුම සීමාව මේකයි. ඒකට කිසිම දෙයක් මතක තියාගන්න බෑ. Inputs වෙනස් වෙච්ච ගමන් කලින් තිබුණු result එක නැතිවෙලා යනවා.

Teachers' Guide එකේ circuits වර්ග දෙකක් විස්තර කරනවා (Teachers' Guide 4.4, page 120) (ගුරු අත්පොත 4.4, පිටුව 131):

  • Combinational circuit. Output එක තීරණය වෙන්නේ ඒ මොහොතේ තියෙන inputs මත විතරයි. Half adders සහ full adders කියන්නේ combinational circuits. සිංහල Guide එක ඒවට කියන්නේ "සංයෝජන පරිපථ" කියලයි.
  • Sequential circuit. Output එක තීරණය වෙන්නේ දැනට තියෙන inputs මත විතරක් නෙවෙයි, කලින් තිබුණු inputs සහ outputs මතයි. Teachers' Guide එක කියන්නේ මේ වර්ගය memory storage (SRAM) වලට පාවිච්චි වෙනවා කියලයි. සිංහල Guide එක ඒවට කියන්නේ "අනුක්‍රමික පරිපථ" කියලයි, ඒ වගේම "SRAMහි භාවිත වන්නේ මෙම ක්‍රමවේදය වේ" කියලත් ලියනවා.

Output එක ආපහු input එකට යැව්වම gates වලට මතකය හදාගන්න පුළුවන්. මේකට තමයි feedback loop එකක් (4.4) කියන්නේ. සිංහල syllabus එක ඒකට කියන්නේ "ප්‍රතිපෝෂණ ලූපය (Feed Back Loop)" කියලයි (විෂය නිර්දේශය 4.4, පිටුව 13). Feedback loop එකක් තිබුණම circuit එකට තමන්ගේ අන්තිම state එක රඳවගන්න පුළුවන් වෙනවා.

7. තනි bit එකක් රඳවන flip-flop එක

Flip-flop එකක් කියන්නේ තනි bit එකක් රඳවගන්න sequential circuit එකකටයි.

Flip-flop එකක් හදන්නෙත් logic gates පාවිච්චි කරලයි. Teachers' Guide එක කියන විදිහට flip-flops "can also be considered as the most basic idea of a Random-Access Memory" (Teachers' Guide 4.4, page 120) (ගුරු අත්පොත 4.4, පිටුව 131). සිංහල Guide එක ඒකට "පිළි-පොළ" කියලත්, "තාවකාලික මතකයක්" කියලත් කියනවා, ඒ වගේම "සසම්භාවී ප්‍රවේශ මතකයෙහි සරල ම අවස්ථාව පිළි-පොළ ලෙස සැලකිය හැකි ය" කියලත් ලියනවා.

සරලම වර්ගය තමයි RS (Reset Set) flip-flop එක. ඒකට Set සහ Reset කියලා inputs දෙකක් තියෙනවා. Q සහ Q bar කියලා outputs දෙකක් තියෙනවා. Q bar කියන්නේ හැමතිස්සෙම Q හි ප්‍රතිලෝමයයි (Teachers' Guide 4.4, page 120) (ගුරු අත්පොත 4.4, පිටුව 131). සිංහල Guide එක ඒකට "අගුළු පිළි පොළ (Latch Flip-flop)" කියලත්, inverse එකට "ප්‍රතිලෝමය" කියලත් කියනවා. මේක හදන්නේ NOR gates දෙකකින් හරි NAND gates දෙකකින් හරි. එක gate එකක output එක අනෙක් gate එකේ input එකට සම්බන්ධ කරනවා (Teachers' Guide 4.4, page 121) (ගුරු අත්පොත 4.4, පිටුව 131).

  • Set කළාම flip-flop එක Q = 1 කියන state එකට පත්වෙනවා.
  • Reset කළාම flip-flop එක Q = 0 කියන state එකට පත්වෙනවා.
  • Inputs දෙකම ආපහු අක්‍රිය (inactive) තත්ත්වයට ආවම, flip-flop එක තමන්ගේ අන්තිම state එක රඳවගන්නවා (holds). Teachers' Guide එක කියන්නේ outputs "remain in this state until a similar pulse is applied to the other input" කියලයි (Teachers' Guide 4.4, page 120) (ගුරු අත්පොත 4.4, පිටුව 131). සිංහල Guide එකේ ලියන්නේ "අනික් ආදාන අග්‍රයට පෙර ආදාන අග්‍රයට ම ලබා දුන් අගය ලබා දෙන තෙක් ප්‍රතිදාන අගය එලෙස ම පවතී" කියලයි.

මේ hold state එක තමයි මතකය කියන්නේ. එක flip-flop එකකින් තනි bit එකක් මතක තියාගන්නවා.

සිංහල Guide එකේ පිටුව 131 හි වැරැද්දක් තියෙනවා. Outputs දෙක ගැන කිව්වට පස්සේ, "මෙම ප්‍රතිදාන ද්විත්වය Set and Reset input ලෙස හඳුන්වයි" කියලා ලියලා තියෙනවා, ඒ කියන්නේ outputs දෙකට Set සහ Reset inputs කියලයි කියලා තියෙන්නේ. Set සහ Reset කියන්නේ inputs දෙක. Q සහ Q bar කියන්නේ outputs දෙක.

NAND flip-flop එකේ රූපයේ inputs S සහ R විදිහට නම් කරලා තිබුණට වෙන කිසිම සටහනක් නෑ (Teachers' Guide 4.4, page 121) (ගුරු අත්පොත 4.4, පිටුව 131). NAND flip-flop එකක input එකක් සක්‍රිය (active) වෙන්නේ ඒක 0 වුණාම මිසක් 1 වුණාම නෙවෙයි. පොත් දෙකේම මේක කියලා නෑ. ප්‍රශ්නයක NAND gates තිබුණොත්, gates trace කරලාම බලන්න. NOR rules ඒකට දාන්න එපා.

8. Registers කියන්නේ flip-flops පේළියකටයි

Register එකක් කියන්නේ binary සංඛ්‍යාවක් රඳවගන්න flip-flops පේළියකටයි.

තනි flip-flop එකකින් තනි bit එකක් මතක තියාගන්නවා. එක පේළියට තියෙන flip-flops ගොඩකින් binary සංඛ්‍යාවක් මතක තියාගන්න පුළුවන්. මේ පේළිය තමයි register එකක් වෙන්නේ.

Teachers' Guide එක කියන විදිහට CPU register එකක් කියන්නේ processor එක ඇතුළේ data රඳවාගන්න තියෙන කුඩා ඉඩක්. ඒකෙ "may hold an instruction, a storage address, or any kind of data" (Teachers' Guide 2.3, page 67) (ගුරු අත්පොත 2.3, පිටුව 72). සිංහල Guide එක registers වලට "මතක රෙජිස්තර" කියලා කියනවා. ඒකෙ ලැයිස්තුවේ memory address එකක් හරි ඕනෑම වර්ගයක data හරි සඳහන් වෙනවා, instruction එකක් ගැන සඳහන් වෙන්නේ නෑ. Syllabus එකේ CPU එකේ කොටසක් විදිහට "Memory (Registers)" දක්වලා තියෙනවා (Syllabus 2.3, page 8) (විෂය නිර්දේශය 2.3, පිටුව 9). සිංහල syllabus එකේ ලියන්නේ "මතකය (රෙජිස්තර)" කියලයි.

මෙන්න මෙතනදී තමයි මේ chain එකේ දෙපැත්ත එකතු වෙන්නේ:

  1. Registers දෙකකින් (flip-flops) සංඛ්‍යා දෙක රඳවගන්නවා.
  2. ALU එකේ තියෙන adder එකෙන් (full adders) ඒ සංඛ්‍යා එකතු කරනවා.
  3. ලැබෙන result එක තවත් register එකක (flip-flops) තැන්පත් වෙනවා.

Adders වලින් calculate කරනවා. Flip-flops වලින් මතක තියාගන්නවා. CPU එකකට මේ දෙකම අත්‍යවශ්‍යයි. Bitwise XOR (3.3) operation එක registers වලටත් පාවිච්චි වෙනවා: ඒකෙන් register එකක තෝරාගත් bits toggle කරන්න පුළුවන් (Teachers' Guide 3.3, page 89). සිංහල Teachers' Guide එකේ XOR වල මේ ප්‍රයෝජනය නෑ.

9. Memory hierarchy එකේ flip-flops

Memory hierarchy එක පටන්ගන්නේ registers වලින්, ඉහළ මට්ටම් වල memory එක volatile වෙන්නේ ඇයි කියලා පැහැදිලි කරන්නේ මේ flip-flop එකමයි.

  • Registers කියන්නේ CPU එක ඇතුළේ තියෙන flip-flops. වේගවත්ම memory එක මේකයි (2.4).
  • SRAM එකේ විදුලිය තියෙන තාක් කල් bits රඳවගන්නවා. Teachers' Guide එක කියන්නේ cache memory සහ register memory සඳහා මේක පාවිච්චි වෙනවා කියලයි (Teachers' Guide 2.4, page 71) (ගුරු අත්පොත 2.4, පිටුව 78). සිංහල Guide එක cache memory වලට "වාරක මතකය" කියලා කියනවා. SRAM cells වල පාවිච්චි වෙන්නෙත් flip-flop එකක තියෙන feedback අදහසමයි. (මේ අන්තිම කරුණ තර්කානුකූල නිගමනයක් මිසක් උපුටා ගැනීමක් නෙවෙයි.)
  • DRAM එක දිගටම refresh කරන්න ඕන, එහෙම නැත්නම් ඒකෙ තියෙන data නැතිවෙනවා (Teachers' Guide 2.4, page 71) (ගුරු අත්පොත 2.4, පිටුව 78). ඒක bits තියාගන්නේ වෙනස්ම විදිහකට, capacitors පාවිච්චි කරලා. සිංහල Guide එක capacitor එකට "ධාරිත්‍රකය" කියලත් refresh කරනවට "නැවුම් කළ (Refresh)" කියලත් කියනවා. ඒ නිසා DRAM ලාභයි, ධාරිතාව වැඩියි, හැබැයි SRAM වලට වඩා වේගය අඩුයි.
  • Secondary storage වල data රඳවන්නේ magnetic, optical හරි flash technology එකෙන් හරි (Teachers' Guide 2.4, page 72) (ගුරු අත්පොත 2.4, පිටු 78 සහ 79). සිංහල Guide එක ඒකට "ද්විතීයක ආචයනය" කියලත් flash storage වලට "ඝන තත්ත්ව ආචයනය (Solid state storage)" කියලත් කියනවා.

Flip-flop එකකට තමන්ගේ feedback loop එක පවත්වාගන්න විදුලිය අනිවාර්යයෙන්ම ඕන. විදුලිය නැතිවෙච්ච ගමන් ඒ bit එක නැතිවෙලා යනවා. Registers, cache සහ RAM කියන ඒවා volatile වෙන්නේ අන්න ඒ නිසයි (Teachers' Guide 2.4, page 70) (ගුරු අත්පොත 2.4, පිටුව 77). සිංහල Guide එක volatile memory වලට කියන්නේ "නශ්‍ය මතකය" කියලයි. මේ chain එකෙන් definition එක තේරුම් ගන්න පුළුවන් නිසා, ළමයින්ට මේවා කටපාඩම් කරන්න ඕන වෙන්නේ නෑ.

10. Operating Systems වලට මේ chain එක උදව් වෙන හැටි

Process සහ memory management (5.3, 5.4) වල එන මාතෘකා තුනක් කෙළින්ම මේ chain එක පාවිච්චි කරනවා: ඒ context switch එක, MMU එක සහ paging.

Context switch එක registers save කරන හැටි

Context switch එකකදී එක process එකක registers memory එකට copy කරනවා. Process Control Block (PCB) එකෙන් process එකක CPU registers රඳවගන්නවා (Teachers' Guide 5.3, page 136) (ගුරු අත්පොත 5.3, පිටුව 147). සිංහල Guide එක PCB එකට "ක්‍රියායන පාලන ඛණ්ඩය" කියලත් CPU registers වලට "ක්‍රියායන රෙජිස්තර" කියලත් කියනවා. Context switch එකකදී context switcher එක පරණ process එකේ PCB එකට "saves the content of all processor registers" කියලයි Teachers' Guide එක කියන්නේ (Teachers' Guide 5.3, page 137) (ගුරු අත්පොත 5.3, පිටුව 148). සිංහල Guide එක context switch එකට "සන්දර්භ ස්විචය" කියලා කියනවා. ඒකෙ කියන්නේ process එකේ තත්ත්වය ඒකෙ PCB එකේ සටහන් කරලා process එකේ data registers වලින් ඉවත් කරනවා කියලයි.

Registers කියන්නේ flip-flops. එක වෙලාවකදී ඒවා පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් එක process එකකට විතරයි. ඒ නිසා OS එක ඒ bits main memory එකට copy කරලා, ඊළඟ process එකේ bits load කරනවා. Teachers' Guide එක කියන විදිහට context switch එකට යන කාලය pure overhead එකක්, මොකද නවීන computers වල save කරන්න registers ගොඩක් තියෙනවා (Teachers' Guide 5.3, page 137) (ගුරු අත්පොත 5.3, පිටුව 148). සිංහල Guide එක මේ කාලය computer එකේ කාර්යක්ෂමතාව අඩු කරන අමතර cost එකක් විදිහට හඳුන්වනවා, හැබැයි registers ගොඩක් තියෙන හේතුව කියන්නේ නෑ. Chain එකෙන් ඒ හේතුව පැහැදිලි කරනවා: හැම register එකක්ම කියන්නේ copy කරන්න ඕන flip-flops පේළියකටයි.

MMU එක address එකකට register එකක් add කරන හැටි

Memory Management Unit (MMU) එකෙන් virtual addresses, physical addresses වලට map කරනවා. Teachers' Guide එක කියන්නේ: "The value in the base register is added to every address generated by a user process" කියලයි (Teachers' Guide 5.4, page 141) (ගුරු අත්පොත 5.4, පිටුව 152). ඒකෙ උදාහරණය: base register 10000 එකට address 100 එකතු වුණාම 10100 කියන location එක ලැබෙනවා. සිංහල Guide එක MMU එකට "මතක කළමනාකරණ ඒකකය" කියලත් base register එකට "මූලික (base) රෙජිස්තරය" කියලත් කියනවා, ඒ වගේම මේ උදාහරණයම දෙනවා.

වචන දිහා හොඳට බලන්න. Register එකකින් (flip-flops) base value එක තියාගන්නවා. ඒක address එකට එකතු කරනවා (adder එකක්). MMU එකෙන් chain එකේ දෙපැත්තම පාවිච්චි කරනවා.

Paging binary address එකක් කෑලි දෙකකට කඩන හැටි

Paging වලදී physical memory එක frames වලට බෙදනවා, frame එකක size එක 512 bytes සහ 8192 bytes අතර 2 හි බලයක් වෙනවා (Teachers' Guide 5.4, page 141) (ගුරු අත්පොත 5.4, පිටුව 153). සිංහල Guide එක paging වලට "පිටුකරණය" කියලත් frame එකකට "රාමුව" කියලත් කියනවා. Size එක 2 හි බලයක් වෙන නිසා, binary address එකක් පැහැදිලිව කෑලි දෙකකට කැඩෙනවා:

  • high bits වලින් page number එක ලැබෙනවා,
  • low bits වලින් page එක ඇතුළේ offset එක ලැබෙනවා.

Page table එකකින් logical address එක physical address එකක් බවට translate කරනවා (Teachers' Guide 5.4, page 141) (ගුරු අත්පොත 5.4, පිටුව 153). සිංහල Guide එක ඒකට "පිටු වගුව" කියලා කියනවා. Page tables, frame counts සහ address mapping ගැන එන ප්‍රශ්න කියන්නේ OS context එකක් ඇතුළේ අහන number system (3.1) ප්‍රශ්න වලටමයි.

11. මේ chain එක past papers වල අහපු හැටි

Examiners මේ පාඩම් දැනටමත් එකට සම්බන්ධ කරලයි අහන්නේ. 2023 (held 2024) Paper II, B, Q10 හි එකම ප්‍රශ්නයකින් flip-flops වලින් හදපු registers, context switch එක සහ paging එක්ක virtual memory ගැන අහනවා.

අලුත් syllabus papers 8 න් 5 කම adders සහ flip-flops (4.4) අහලා තියෙනවා, ඒ MCQs 4 ක් සහ Paper II marks 9 ක් විදිහට. Memory management (5.4) papers 8 ම ඇවිත් තියෙනවා, Paper II marks 33 ක් විදිහට. 2023 (held 2024) paper එකට official marking scheme එකක් නෑ, ඒ නිසා ඒ paper එකේ marks estimates විතරයි.

මේ ප්‍රශ්න try කරලා බලන්න. උත්තර මේ post එකේ නෑ. හිතන විදිහ check කරගන්න brackets ඇතුළේ තියෙන කොටස පාවිච්චි කරන්න.

  • 2019 Paper I, Q37 and Q38: sum සහ carry outputs තියෙන logic circuit එකක් (කොටස් 4 සහ 5).
  • 2024 Paper II, B, Q5(d): half adder, memory element එකක් විදිහට flip-flop එක, full adder truth table එක (කොටස් 4 ඉඳන් 7 වෙනකම්).
  • 2020 Paper I, Q10: sequential circuit එකක block diagram එකක් (කොටස 6).
  • 2023 (held 2024) Paper II, B, Q5(c): S සහ R වෙනස් වෙනකොට NOR flip-flop එකක Q output එක (කොටස 7).
  • 2025 Paper I, Q13: inputs i1 සහ i2 තියෙන NOR flip-flop එකක් (කොටස 7, ඒ වගේම gates trace කරන්න).
  • 2023 (held 2024) Paper II, B, Q10(a): fetch-execute cycle එක, context switch එක සහ flip-flops වලින් හදපු registers (කොටස් 8 සහ 10).
  • 2025 Paper I, Q7 and Q12: registers වල hold කරන්නේ මොනවද, සහ 8-bit registers වල signed addition (කොටස් 2 සහ 8).
  • 2020 Paper I, Q2 සහ 2021 (held 2022) Paper I, Q3: volatile memory සහ memory hierarchy එක (කොටස 9).
  • 2020 Paper II, A, Q4(a): context switch එකකදී PCB එක (කොටස 10).
  • 2023 (held 2024) Paper II, B, Q10(e) සහ 2024 Paper II, B, Q10(d): virtual memory සහ frames (කොටස 10).
  • 2025 Paper II, A, Q4(b): swapping, address mapping සහ page faults (කොටස 10).

මේ Explained එක බෙදාගන්න

A/L ICT කරන යාළුවෙකුට යවන්න.

මේ ලිපියට link කරන ලිපි

  1. සිංහල

    අනෙක් පාඩම් එක්ක එකතු වෙන logic gate ප්‍රශ්න

    A/L ICT Paper II logic ප්‍රශ්න, number systems, MSB හා LSB, adders සහ flip-flops එක්ක එකතු වෙන විදිහ. මේ වෙනකම් ආපු ප්‍රශ්න, inputs අංකයක් විදිහට ගන්න හැටි, 2025 vault ප්‍රශ්නය, හැංගිච්ච adders, flip-flop traces, උත්තර ලියන හැටි සහ ඉස්සරහට එන්න පුළුවන් දේවල්.

  2. සිංහල

    OS පාඩමට කලින් fetch-execute cycle එක ඉගෙන ගන්න ඕනේ ඇයි

    Fetch-execute cycle එකයි OS පාඩමයි එකම කතාවක් විදිහට. කෑලි ඉගෙන ගන්න ඕනේ පිළිවෙළ සහ ඇයි කියලා, එක program එකක් double-click එකේ ඉඳන් exit වෙනකම්, exam එක මේක අහන හැටි, අද computers වල තියෙන දේ සහ Grade 13 එකේ මේවා ආයෙ එන තැන්.

  3. සිංහල

    A/L ICT units 13 න් වැඩිපුර marks එන්නේ කොහෙන්ද

    A/L ICT units හැම එකකම syllabus periods, 2019 ඉඳන් 2026 වෙනකම් past paper marks සහ Bloom's levels එක තැනක පෙන්වන map එකක්. Teachers ලා ගොඩක් කියන කතාවක් evidence එක්ක check කරලා, paper එකේ වෙනස් වෙන්න පුළුවන් දේවලුත් පෙන්වනවා.

  4. සිංහල

    Flip-flops OS පාඩමට වැදගත් වෙන්නේ ඇයි

    Half adders, full adders සහ flip-flops කියන්නේ කටපාඩම් කරන්න තියෙන තවත් list එකක් නෙවෙයි. ඒවා binary numbers ඉඳන් OS එක manage කරන memory එක වෙනකම් යන පාලම.

තවත් Explained

  1. Layer 2 සහ Layer 3 switch වල වෙනස්කම් සහ ඇත්තටම පාවිච්චි වෙන තැන්

    Layer 2 සහ Layer 3 switch එකක් වෙනස් වෙන්නේ කොහොමද, ඒවගේ වැඩ මොනවද, network වල දැන් සහ ඉස්සරහට ඒවා පාවිච්චි වෙන්නේ කොහෙද, ඒ වගේම මේවා අහන A/L ICT past paper ප්‍රශ්න උත්තර එක්කම.

    සිංහලපියවර 7ක්
  2. A/L ICT 2027 දෙවැනි පාර ලියන අයට past papers සහ unit weights අනුව හදපු study plan එක

    2027 දී A/L ICT ආයෙත් ලියන ළමයින්ට හදපු study plan එකක්. 2026 results, වැඩිම ලකුණු තියෙන units, past papers එක්ක පාඩම් කරන විදිහ, මාසෙන් මාසෙට යන timeline එකක් සහ මේ site එකේ තියෙන free papers ගැන මේකෙන් පැහැදිලි කරනවා.

    සිංහලපියවර 7ක්
  3. 2026 Paper II Q9 හි lists of tuples එක්ක Python functions සහ sequential search

    2026 Paper II Q9 පියවරෙන් පියවර. Fine rule එකේ තේරුම් දෙක, if සහ elif එක්ක function එකක්, loop එකකින් හදන list of tuples, -1 දෙන sequential search එක සහ මේ දේවල් Paper I එකේ එන හැටි.

    සිංහලපියවර 7ක්
All Explained